صنعت پوشاک سومین صنعت آلاینده محیط زیست در دنیاست. از جمله مشکلات زیست‌محیطی این صنعت می‌توان به مواردی چون آلودگی آب در اثر رنگهای شیمیایی، آلودگی هوا بر اثر حمل و نقل در مسافت‌های زیاد، آلودگی خاک بر اثر استفاده از مواد شیمیایی، دورریزهای پارچه‌ها در مرحله تولید و همچنین در مرحله پسامصرف اشاره کرد.

پوشاک پایدار و نقش مصرف‌کنندگان در کاهش اثرات زیست‌محیطی پوشاک- پژوهش- ترجمه - پیگیری و ارسال مسعود طالاری
آلودگی آب در اثر رنگهای شیمیایی

سال‌ها است که برخی از فعالان عرصه‌ی محیط زیست، حقوق کارگران و حوزه‌های دیگر اجتماعی به شیوه‌های فعالیت برندهای بزرگ جهانی صنعت پوشاک ایراداتی را وارد کرده و آنها را به خاطر اثرات منفی مورد انتقاد قرار داده‌اند؛ به کارگیری نیروی کار ارزان در بدترین شرایط، گسترش مصرف‌گرایی و نیز اثرات مخرب زیست‌محیطی از جمله‌ی این موارد است.سرانجام حادثه‌ی آتش‌سوزی در کارخانه‌ی بزرگ رانا-پلازا در بنگلادش که منجر به کشته‌شدن بیش از هزار نفر از کارگران شد، سبب گردید تا توجه مردم و فعالان اجتماعی بیشتر به این صنعت جلب شود.

پوشاک پایدار و نقش مصرف‌کنندگان در کاهش اثرات زیست‌محیطی پوشاک- پژوهش- ترجمه - پیگیری و ارسال مسعود طالاری
آتش‌سوزی در کارخانه‌ی بزرگ رانا-پلازا

زمانی که ما از پایداری در صنعت پوشاک صحبت می‌کنیم در واقع موضوع بسیار پیچیده‌ای را برای بحث انتخاب کرده‌ایم. صنعت پوشاک چرخه‌ای بسیار طولانی دارد که از مرحله تولید نخ و پارچه شروع شده و بعد با طراحی و تولید پوشاک ادامه پیدا می‌کند. در ادامه پوشاک در فروشگاهها برای خرید عرضه می‌شوند و از زمانی که مشتری‌ها کالا را خریداری می‌کنند، چرخه پوشاک توسط مصرف‌کننده‌ها ادامه پیدا می‌کند. از این‌جا این مصرف‌کننده است که تصمیم می‌گیرد چگونه با لباس رفتار کند، چه مدت و با چه کیفیتی لباس را استفاده و نگهداری کند و در نهایت چگونه آن را وارد مرحله پسا‌مصرف کند.پوشاک پایدار به طور خلاصه به پوشاکی گفته می‌شود که در تمامی مراحل تولید و مصرف، اثر زیست‌محیطی و اجتماعی را در نظر بگیرد و در راستای کاهش اینگونه مشکلات بکوشد[1].

گروه پوشاک پایدار با انگیزه پرداختن به موضوع لباس و پوشاک سازگار با محیط زیست و حمایت از تولیدات ملی در این زمینه به وجود آمده است. در این راستا نه تنها منابع طبیعی بلکه حقوق تمامی افراد در زنجیره صنعت پوشاک (از کشاورز تا طراح و مصرف‌کننده) باید در نظر گرفته شود تا تغییراتی مثبت در جهت هرچه بهتر شدن چرخه تولید تا مصرف با کمترین ضرر محیط زیستی محقق گردد. عواملی چون روش های سالم تر برای تولید، انگیزه سازی برای احیای هنرهای دستی و سنتی و در آخر آگاه سازی مصرف کنندگان برای خرید و استفاده کالاهای داخلی و پایدار مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

تقریبا ۶۰٪ مشکلات زیست‌محیطی صنعت پوشاک مربوط به مرحله مصرف هستند[2]. مواد شوینده‌ای که برای شستن لباس‌ها استفاده می‌شوند وارد آب‌های زیرزمینی می‌شوند و آنها را به شدت آلوده می‌کنند. دمای بالا برای شستن لباسها علاوه بر مصرف بالای انرژی، عمر لباسها را به شدت پایین می‌آورد؛ همچنین اتو زدن لباسها بسیار انرژی بالایی مصرف می‌کند. یکی از بزرگترین مشکلات صنعت پوشاک در حال حاضر حجم بسیار بالای لباسهای تولید شده و دور ریخته شده است. در استرالیا هر ۱۰ دقیقه حدود ۶۰۰۰ کیلوگرم پوشاک به عنوان زباله دور ریخته می‌شود[3]. در آلمان بزرگسالان (بین ۱۹تا ۶۹ سال) مجموعا حدود پنج میلیارد و دویست هزار میلیون واحد لباس در کمدهای لباس دارند. تقریبا یک پنجم این لباس‌ها هرگز استفاده نشده‌اند و یک پنجم دیگر به ندرت استفاده شده اند[4]. با توجه به اینکه رقم دقیقی از این مورد در ایران وجود ندارد نمی‌تواند در این مورد با قاطعیت نظری داد. با این وجود به صورت متوسط یک شهروند جهانی بیش از ۱۱ کیلوگرم پوشاک در سال استفاده می‌کند[5]. شهروندان می‌توانند با کاهش میزان لباسهایی که به صورت متناوب استفاده نمی‌کنند کمک شایانی به کاهش میزان زباله کنند و در نتیجه در جهت کم کردن مشکلات زیست محیطی قدم مثبتی بردارند.

پوشاک پایدار و نقش مصرف‌کنندگان در کاهش اثرات زیست‌محیطی پوشاک- پژوهش- ترجمه - پیگیری و ارسال مسعود طالاری

مسئولیت مصرف‌کنندگان تنها محدود به زمانی نیست که لباسها را استفاده می‌کنند بلکه زمانی که دیگر تمایلی به استفاده از لباسها ندارند، باید بهترین راه را برای مرحله پسامصرف انتخاب کنند. در مرحله پسامصرف، یعنی زمانی که خریدار لباس دیگر تمایلی به استفاده از آن کالا ندارد، لباس یا به صورت دست دوم در اختیار مصرف‌کننده دیگری برای استفاده قرار می‌گیرد و یا وارد مرحله بازیافت می‌شود و یا با زباله‌های دیگر مخلوط می‌شود.

به عنوان مصرف کننده در جهت کاهش اثرات زیان‌بار پوشاک بر محیط زیست می‌توان قدمهای ساده‌ای برداشت. از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • کمتر ولی لباس‌هایی با کیفیت بالاتر خریداری شود
  • لباس‌ها طولانی‌تر مصرف شوند
  • لباس‌ها با دمای پایین‌ترشسته شوند
  • کمتر لباس اتو شود
  • لباس‌هایی دیگر مناسب نیستند با لباس‌های دوستان و آشنایان معاوضه شوند
  • با خلاقیت از لباس‌های قدیمی پوشاک جدیدی درست شود
  • در زمان خرید به محل تولید لباس دقت شود
  • حتی‌الامکان از خرید اجناس چینی و با کیفیت پایین پرهیز گردد

ما همه مصرف‌کنندگان پوشاک و در نتیجه مسئول حفظ پایداری در این صنعت هستیم. با قدمهای کوچک گامهای بزرگی در راستای حمایت از پوشاک پایدار برداریم.

 

 

نویسنده: سمیرا ایران از گروه پوشاک پایدار

درباره گروه پوشاک پایدار: گروه پوشاک پایدار با انگیزه پرداختن به موضوع لباس و پوشاک سازگار با محیط زیست و حمایت از تولیدات ملی در این زمینه به وجود آمده است. این گروه با انتشار مطالبی مربوط به پوشاک سازگار با محیط زیست و تولید ملی و همچنین برگزاری کارگاه‌های آموزشی در جهت اطلاع‌رسانی و آموزش مصرف‌کنندگان ایرانی می‌کوشد.

 

 

 

[1]

Stanszus, L. and Iran, S. (2015), “Sustainable Fashion”, in Idowu, S.O., Capaldi, N., Fifka, M., Zu, L., Schmidpeter, R. (Ed.), Dictionary of Corporate Social Responsibility, Springer

[2] Koefoed, O. and Skov, L. (2010), “Studying the structure of the fashion system”, in Niessen. B., OpenWear. Sustainability, Openness and P2P Production in the World of Fashion. Research report of the EDUfashion project, 20–32

[3] https://theconversation.com/for-a-true-war-on-waste-the-fashion-industry-must-spend-more-on-research-78673

[4] https://www.greenpeace.de/sites/www.greenpeace.de/files/publications/20151123_greenpeace_modekonsum_flyer.pdf

[5] https://quantis-intl.com/measuring-fashion-report-2018/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *